Üçüncü bin yıla girerken pek çok meslek, pek çok disiplin, pek çok olan mevcut durumunu yargılıyor ve geleceği planlamaya çalışıyor. Bunların içinde en vazgeçilmez olanı, en yaşamsal önemi taşıyanı eğitim, eğitim alanı, eğitim konusu. Dolayısıyla farmasötik kimyanın da kendi eğitimini sorgulaması, geleceğini tartışması ve mümkünse planlaması kaçınılmazdır. Bu tartışmaların çoğunun odağında değişim bulunuyor.

Değişim
 

Değişim,                                                     Geleceği tartışırken                                                     Değişmeyen tek gerçek ;                                                                                                                                    DEĞİŞİM !

1960’ların sonu 1970’lerin başlarında, özellikle Ankara Üniversitesi ve o yıllardaki adıyla Anadolu Eczacılık Yüksek Okulu’nda ikinci sınıf öğrencisi olan gençler, daha bir çok şeyi anlamadan, çözemeden bir tabloyla ve sınavlarda bu tablodan çıkacak soruların kabusuyla yatıp kalkıyorlardı. Bu tablo, Sayın Michel Bertucat’ın farmasötik kimya ders notlarında yer alan arsenik tablosudur.

Bu çerçevede değişim olacak, bu kaçınılmaz, nereye baksanız bu gözleniyor. Bir değişim yaşanacakken en doğrusunu yakalamak, planlamak ve en önemlisi geç kalmamak lazım. Benim genelde gördüğüm, dünya genelinde gördüğüm iki şey hedefleniyor. Birincisi niteliğin artırılması; ama bu yetmiyor, kuru kuruya bir nitelik hiç bir şey vermiyor. İkincisi verimliliğin artırılması. Verimliliğin artırılması lazım. Bütün dünyada verimliliğin artırılmasını hedefleyen planlamalar ve çalışmalar var.

Sınırsız öğrenme

Bu anlamda UNESCO’nun bizim ülkemizi de hedefleyen sloganı “sınırsız öğrenme” dir. Bu sloganda özellikle öğrenme ortamlarının geliştirilmesindeki stratejiler ortaya konmaktadır. Ancak bunu sloganın içerik ve anlamını dikkate almaksızın, sanki bir sınırsız serbesti ortamından söz ediliyormuş gibi algılayanlar da var!..
Disiplinsiz bir ortamda bir şey öğrenmek olası mı ?
Leo Tolstoy kendi kasabasında bir okulu kuruyor ve o okula kayıt olan öğrencilere derse gelme-gitme saati koymuyor; “serbestsiniz, ilgi duyduğunuz, eğitim almayı istediğiniz alanda da serbestsiniz” diyor. Takiben o okuldan yetişen öğrencilerin çok çok başarılı olduğu gözleniyor.
 

UNESCO / SINIRSIZ ÖĞRENME Sloganıyla hedeflenen ; “Geleneksel eğitim sistemlerinin dayandığı bazı varsayımların, süreçlerin, rollerin, ilişkilerin ve yaklaşımların eleştirel biçimde düşünülmesinde, değerlendirilmesinde ve daha uygun ÖĞRENME ORTAMLARININ geliştirilmesindeki stratejileri ortaya koymaktır.“ Diğer  bir değişle hedef ;     TABULARI YIKMAKTIR.

Unesco’nun sloganı bu anlamda, disiplinsiz bir ortamı değil, içi bilinçli olarak doldurulmuş çağdaş bir yaklaşımı tanımlamaktadır . Slogan’ın içini dolduran öğeler de şöyle sıralanmaktadır ;
 

SLOGAN’ın  ÖĞELERİ ; YAŞAM BOYU ÖĞRENME , ÇOKLU ZEKA KULLANIMI, YARATICI DÜŞÜNME, ELEŞTİREL DÜŞÜNME, AKTİF ÖĞRENME , İŞBİRLİĞİNE DAYALI ÖĞRENME, DURUMA DAYALI ÖĞRENME, BİLİŞ-ÜSTÜ BECERİ GELİŞTİRME, ÇOK KÜLTÜRLÜ ÖĞRENME, ÇOK KANALLI ÖĞRENME, DİNAMİK, YEREL VE KÜRESEL BİLGİ SİSTEMLERİNE ULAŞMA, NESİLLER ARASI ÖĞRENME ve BİLGİYİ YAPILANDIRMA.

Bu öğelerin hemen tümünün farmasötik kimya eğitimi için de bire-bir değerlendirilebileceğini düşünüyorum. Bu öğelerin her birini çok iyi irdelemek ve ele almak gerekmektedir.

Geleceğe dönük planlamalar

Ben bu  verilerin çerçevesinde, yapılan uygulamalardan da esinlenerek, konuyu iki ana grupta aktarmaya ve toplamaya çalışıyorum. Çünkü gözlediklerim bu, derlediklerim bu. Geleceğe dönük bu anlamdaki planlamalarda;

-ele alınacaklar ve
-düzenlemesi yapılacaklar olarak iki ana kategori ele alınıyor.

Ele alınacaklar arasında özellikle şimdi batıda re-engineering olarak adlandırılan eğitimin içeriği, sorgulama, işlev analizi, hedefleri ve yeniden yapılanma olarak kodlanabiliyor ve bizim de bunu yapmamız lazım.
 

ELE ALINACAKLAR

EĞİTİM’in içeriği ;    “Reengineering” {Sorgulama + İşlev Analizi + Hedefleri +Yeniden Yapılanma}

EĞİTİM’in aktarılışı ; Aktif Eğitim  /  {Problem - based  learning}   ÇOKLU ZEKA KULLANIMI, YARATICI DÜŞÜNME, ELEŞTİREL DÜŞÜNME.

UNESCO’nun ana başlıklarında çoklu zeka kullanımını, yaratıcı düşünmenin oluşturulmasını, eleştirel düşünmenin oluşturulmasını esas alan “problem bazlı eğitimin” planlandığını görüyoruz. Bizim de bu konuyu kendi planlarımız arasına almamızda sanıyorum büyük yarar var.
 

DÜZENLEMESi YAPILACAKLAR ;

YÖNLENDiRiLMiŞ  EĞiTiME yönelik düzenlemeler   ; (* 5 Yıllık eğitim, * Klinik Eczacılık Eğitimi)

STAJ  PROGRAMLARININ yeniden düzenlenmesi ; Industry Related Experience in Pharmacy Curricula   AKTIF ÖĞRENME İŞBIRLIĞINE DAYALI ÖĞRENME, DURUMA DAYALI ÖĞRENME )

MESLEK İÇİ EĞİTİME yönelik düzenlemeler ;   ÖMÜR BOYU ÖĞRENME  DISTANCE LEARNING

Düzenlemesi yapılacaklar arasında ilk planda ve daha geri planda yapılabilecekler var. Örneğin yönlendirilmiş eğitime ait düzenlemelere, aktif olarak konunun içinde bulunan Sayın Dekanlarımız ve belki meslek kuruluşunun başkanı olarak Sayın Domaç da değinecektir.

Eczacılık eğitimini geleceğe dönük planlamalar arasında beş yıllık eğitim hedef alınıyor ve orada yönlenmiş eğitim hedefleniyor. Bizim de farmasötik kimya olarak hem beş yıllık eğitime yönelik, hem yönlendirilmiş eğitime yönelik düzenlemelere gitmemiz, ki bunların içinden biri, klinik eczacılık eğitimi bazı fakültelerimizde başladı ve maalesef sıkıntı eğitimin başladığı fakültelerde yaşanıyor. Farmasötik kimya burada yapay bir unsurmuş gibi gözleniyor. Oysa ben Sayın Turgut’un. “farmasötik kimyanın her yerde, her zaman yeri var” sözleri ile çok gurur duydum.
Staj programlarının mutlaka yeniden  düzenlenmesi lazım. Göstermelik ve uzaktan imzayla yürütülen staj programlarına artık bağlı kalamayız. Bütün dünyada bu ayrı bir disiplin ve ayrı bir çalışma alanı olarak ele alınıyor, programlanıyor. Bunu bizim de mutlaka yapmamız lazım ki işte UNESCO’nun sloganları içindeki aktif öğrenme, işbirliğine dayalı öğrenme, duruma dayalı öğrenme ve platonik aşkı kıracak, gerçek aşkı yaratacak öğrenme burada olacak.

Meslek içi eğitime yönelik düzenlemeler ki buna da ömür boyu öğrenme de deniyor, çok önemli. Avrupa Birliği’nin 189’a AB 95 kararıyla, 1996 yılı “Avrupa hayat boyu öğrenme yılı” olarak ilan edildi. Birliğe girelim girmeyelim, bu  tabi ki bizi de ilgilendiriyor. Bundan önce Eczacılar Birliği’nin, Eczacı Odaları’nın ve bazı fakültelerin münferit böyle düzenlemeleri oldu. düzenlemeleri oldu. Bu eğitimler düzenlendiği takdirde “bizim yerimiz nedir, ne olmalıdır?”.  Bunu da  düzenlememiz lazım.

Bir de “distance learning” var. Sayın Bilgin değindi açış konuşmasında. Artık dünya mutlaka “bu mekan eğitime ayrılmış, bütün insanlar bu mekanın bulunduğu şehirde olacak, bu mekanda eğitim alacak” diyeyek konumda değil. Eğitim kilometrelerce uzaktaki insanlara da aktarılabiliyor. Bizde de özellikle meslek içi eğitim açısından bu başlatılabilir. Eczacılık alanında pratik uygulamalar olduğu için biraz zor ama sosyal alanlarda bu rahatlıkla olabiliyor. Nitekim Eskişehir Üniversitesi yapıyor uzunca bir süredir. Biz de meslek içi eğitimi en azından uzak mesafedeki meslektaşlarımıza ulaştıracak şekilde, farmasötik kimya açısından planlamalıyız. “Böyle bir şeyin gereği ortaya çıktığında, biz hazır olarak bu eğitimin içine girmeliyiz” diye düşünüyorum.
 

AKREDiTASYONA YÖNELiK düzenlemeler  ;    Eğitim - Öğretim Programının Akreditasyonu   (Kalite denetimi) + (Kalitenin değerlendirilmesi) + (Kalite yönetimi) DİNAMİK, YEREL VE KÜRESEL BİLGİ SİSTEMLERİNE ULAŞMA, BİLGİYİ YAPILANDIRMA

Akreditasyona yönelik düzenlemeler, eğitim-öğretim programının akreditasyonu, hocaların akreditasyonu da var. Önce eğitim-öğretim programının akreditasyonu, kalite denetimi, kalitenin değerlendirilmesi, kalite yönetimi olarak bunu da  komponentlere ayırıyorlar. Biz de tabi orada gene sloganla bağlantılı olarak dinamik, yerel ve küresel bilgi sistemlerine ulaşma, bilgiyi yapılandırma olarak slogandan bazı başlıkları buraya aktarabiliyoruz, görebiliyoruz.
 

EĞİTİCİLERİN EĞİTİMİ;   BİLİŞ-ÜSTÜ BECERİ GELİŞTİRME

Tabi bir de eğiticilerin eğitimi var. Bundan sonra söylendiğine göre Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne yardımcı doçentlik, doçentlik, vesaire bir aşama yapıldığında, kişinin eğitici eğitimini aldığını, eğitici formasyonu kazandığını belgelemesi istenecektir. Bana göre gerçekten çok önemli, ilkokul öğretmeninden isteniyor ama üniversite öğretim üyesinden böyle bir şey istenmiyor. Bunun da mutlaka bir gün kaçınılmaz olarak gündeme geleceğini düşünerek biz farmasötik kimyacılar açısından bu konuda eğitim fakülteleriyle görüşüp, belki küçük work-shop’lar organize etmemiz gerekir.

Değerli meslektaşlarım, bütün bunların sonunda bir şey söylemek istiyorum. Bu işler mutlaka kaçınılmaz olarak tartışılacak. Gelecek üç bin yıl, disiplinler arasında startı 1900’lerin sonlarında verilen büyük bir değişim yarışına sahne olacaktır. Ben umarım ki, dilerim ki ve eminim ki farmasötik kimya diğerlerinin önünde olacaktır bu yarışta. Çok teşekkür ediyorum.